درسنامه آموزشی آمادگی دفاعی کلاس دهم عمومی کلیه رشته ها
درس 12: ایمنی و پیشگیری
به هشدارها توجه کنیم
شما تاکنون شاهد برخی حوادث طبیعی و غیرطبیعی بودهاید. خسارتهای جانی و مالی این حوادث نگران کننده است. علم و دین ما را به آیندهنگری و چارهجویی فرا میخواند. بهتر است در مواجهه با مخاطرات و حوادث گوناگون به فکر ایمنی و پیشگیری باشیم و به هشدارهایی که از طریق رسانهها اعلام میشود توجه کنیم.
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
فعالیت 1 (صفحه 138 کتاب درسی)
1- حوادث فیلم یا تصاویر بالا قبل را از جوانب مختلف در گروه خود بررسی و تشریح کنید.
2- برای جلوگیری از خسارتهای جانی و مالی، اقدامات ایمنی و پیشگیرانه را پیشنهاد کنید.
فعالیت 2 (صفحه 139 کتاب درسی)
اگر شما در چنین موقعیتی قرار میگرفتید، چه واکنشی از خود نشان میدادید؟
بعد از بحث و گفتوگو با همکلاسیهایتان اقدامات ایمنی و پیشگیرانه را به ترتیب اهمیت برای این حادثه بنویسید.
مخاطره
مخاطره به یک پدیده (مانند زلزله)، ماده (مانند گاز) و فعالیت انسانی (مانند آتشسوزی) گفته میشود که باعث صدمات و تلفات جانی و مالی به انسان یا تخریب طبیعت میشود. مخاطره ممکن است منجر به از بین رفتن معیشت، کاهش خدمات و از هم گسیختگی اجتماعی و اقتصادی شود.
منشأ مخاطرات ممکن است طبیعی (مانند زلزله)، انسانی (مانند آتشسوزی منازل) یا ترکیبی از طبیعی و انسانی (مانند برخی از سیلها) باشد.
نقشه خطر بلایا
رسم نقشه خطر بلایا، در واقع یک روش آموزشی برای مشارکت اعضای خانواده در برنامهریزی برای مقابله با خطر بلایاست. برای رسم نقشه خطر ابتدا نوع مخاطره را مشخص میکنیم و سپس نقشه آن را ترسیم میکنیم.
مثال 1: مخاطره زلزله
1- نقشه خانه (محل سکونت) خودتان شامل دیوارها، در ورودی، هال و پذیرایی، اتاق خواب، آشپزخانه، دستشویی و… را ترسیم کنید.
2- جای اجسام بزرگ (مانند یخچال، فریزر، قفسهها و...) و اجزایی که در اثر زلزله ممکن است سقوط کنند را مشخص کنید.
3- نقاط پرخطر را با علامت ضربدر و نقاط امن برای پناه گرفتن (×) قرمز رنگ را با علامت به علاوه سبز رنگ (+) مشخص کنید.
توجه: شما باید نقاط خطر را با کارهایی که انجام میدهید (خطر غیرسازهای) برطرف کنید.
مثال 2: مخاطره سیل
1- محدوده منطقه یا محله زندگی خود را با خطوط ساده مشخص کنید.
2- نقاط مهم منطقه یا محله زندگیتان (مانند مسجد، مدرسه، بزرگراه، پل و…) را مشخص کنید.
3- مسیر سیل احتمالی را با فلش قرمز رنگ (←)، نقاط امن را با دایره سبز رنگ (O) و مسیر فرار از خطر سیل را با فلش آبی رنگ (←) نشان دهید.
فعالیت (3) (صفحه 141 کتاب درسی)
1- نقشه خطر بلایای محل سکونت خود را برای مخاطرات سیل، زلزله و آتشسوزی ترسیم کنید و با اعضای خانواده خود درباره آن بحث و گفتوگو کنید.
2- با اعضای خانواده خود جمع شوید، در خصوص مخاطرات محل زندگی خود بحث و گفتوگو کنید و با همکاری آنها جدول زیر را کامل کنید.
| مخاطرات محل زندگی | احتمال وقوع (صفر، کم، متوسط، زیاد) | برای کم کردن خطر، چه کارهایی باید انجام دهیم. |
| زلزله | ||
| سیل | ||
| آتشسوزی | ||
| حوادث جادهای | ||
| ریزگرد و آلودگی هوا | ||
| برف و کولاک | ||
| ... | ||
| ... |
اهمیت ایمنی و پیشگیری
هر روز در رسانهها از وقوع حادثهای در اطرافمان با خبر میشویم. در اکثر موارد علل واقعی این اتفاقات بیاحتیاطی و بیاطلاعی است. به همین دلیل برای پیشگیری از وقوع حوادث در جهان و بهویژه در کشورمان قوانین ایمنی را مصوب کردهاند و به اجرا گذاشتهاند. در وقوع سوانح، مدیریت متمرکز دولتی به تنهایی پاسخگوی واکنش اضطراری نیست. لذا به منظور افزایش ایمنی، نیاز به مشارکت مردم و آموزشهای علمی و مهارتی در زندگی امری ضروری است.
فعالیت (4) (142 کتاب درسی)
در گروه کلاسی وضعیت ایمنی مدرسه خود را در برابر مخاطرات مختلف مانند سیل، زلزله و آتشسوزی بررسی و گزارشی را در کلاس ارائه کنید. برای رفع موارد مطرح شده پیشنهاد و راهکارهای خود را نیز ارائه کنید.
علاج واقعه قبل از وقوع باید کرد
اقدامات ایمنی و پیشگیرانه برای همگان و در همه جا لازم و ضروری است. عدم وقوع حادثه در بازه زمانی نسبتاً طولانی نباید موجب غفلت و احساس امنیت برای ما شود.
فعالیت (5) (صفحه 142 کتاب درسی)
برای پاسخگویی به دو سؤال اساسی «قبل از وقوع حادثه چه چیزی باید بدانیم؟» و «چه کارهایی باید انجام دهیم؟» توصیههایی در ادامه آمده است، فکر کنید و نکاتی را در جاهای خالی بنویسید.
تصادفات جادهای
- کمربند ایمنی برای تمامی سرنشینان خودرو ضروری است.
- رعایت سرعت و سبقت مجاز؛
- همراه داشتن بیمهنامه شخص ثالث وسیله نقلیه؛
- ...
غرقشدگی
- توجه به تابلوهای هشداردهنده در نزدیکی دریا، دریاچه و رودخانهها؛
- به هیچ وجه تنها و در محیطهایی که غریق نجات حضور ندارد، شنا نکنید؛
- ...
- ...
سیلاب
- از ساختن خانه در بسترهای سیلخیز و حریم رودخانه بپرهیزید؛
- وسایل الکترونیکی را در سطحی بالاتر از زمین قرار دهید؛
- داشتن پوشش بیمه در برابر خطر سیل؛
- ...
آلودگیهوا و گردوغبار
- استفاده از وسایل نقلیه عمومی؛
- استفاده از دوچرخه و پیادهروی بهویژه برای مسافتهای کوتاه؛
- ....
- ....
آتشسوزی
- از نگهداری مواد آتشزا، تهیه و ساخت وسایل آتشبازی خودداری کنید؛
- مواد آتشزا و انفجاری را حتی به مقدار بسیار کم در جیب لباس و کیف خود حمل نکنید؛
- داشتن بیمهنامه آتشسوزی؛
- ....
نشت گاز (مرگ خاموش)
- برای نصب وسایل گازسوز از متخصص مربوطه کمک بگیرید؛
- وسایل گازسوز باید دارای لولههای استاندارد و دودکش مستقل و مجهز به کلاهک باشند؛
-....
- ....
زلزله
- اشیای سنگین (مانند کمد، یخچال و …) به دیوار یا کف زمین محکم شود؛
- اشیای سنگین در طبقات پایین و اشیای سبک در طبقات بالاتر کمدها و کابینتها باشد؛
- داشتن پوشش بیمه در برابر خطر زلزله؛
- .....
- .....
چند توصیه ایمنی
1- کیف کمکهای اولیه را در منزل، مدرسه و… داشته باشید.
2- در دورههای آموزشی مانورهای ایمنی و پیشگیری شرکت کنید.
3- مسیرهای خروج اضطراری و نقاط امن را مشخص کنید.
4- از مزایا و خدمات بیمه استفاده کنید.
فعالیت (6) (صفحه 145 کتاب درسی)
دانشآموزان عزیز متناسب با شرایط محیط زندگی خود (خانه، مدرسه، محله، شهر و روستا) با راهنمایی معلم یکی از موضوعات زیر را انتخاب کنید و در قالب فیلم، عکس یا پردهنگار مستند ارائه دهید.
موضوعات:
- موارد رعایت و یا عدم رعایت نکات ایمنی و پیشگیری از حوادث؛
- مصاحبه با افرادی که تجربه این نوع حوادث را داشتهاند؛
- مصاحبه با اعضای فعال حوزه امداد و نجات؛
- آثار سوء ناشی از حوادث.
